زهرا رمضانی| به گزارش روابط‌عمومی جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان؛ مانور دورمیزی جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان با هدف بررسی سناریوهای احتمالی ناشی از شرایط جوی پیش‌رو، ارزیابی آمادگی نیروها و تجهیزات امدادی، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و تقویت هماهنگی میان شعب و دستگاه‌های مسئول در مدیریت بحران برگزار شد.

 

در این نشست، مدیرعامل جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان، معاونین و روسای شعب، مدیرکل هواشناسی خوزستان، مدیرکل مدیریت بحران استانداری و مدیر دفتر برنامه‌ریزی امور سدهای سازمان آب و برق خوزستان حضور داشتند و ابعاد مختلف احتمال وقوع بارش‌های سنگین، سیلاب‌های ناگهانی، آبگرفتگی‌های شهری و پیامدهای احتمالی آن در مناطق مختلف استان مورد بررسی قرار گرفت؛ محمدحسین کبادی، مدیرکل عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر نیز به صورت ویدئوکنفرانس در این مانور حضور داشت.

 

سبزه‌زاری: شرایط ال‌نینو جدی است؛ آمادگی دستگاه‌ها باید متناسب با سناریوهای پیش‌بینی‌شده باشد

 

محمد سبزه‌زاری، مدیرکل هواشناسی خوزستان، در این نشست با تشریح پدیده ال‌نینو اظهار کرد: ال‌نینو یکی از فازهای پدیده نوسان جنوبی ـ ال‌نینو یا ENSO است که در اثر تغییرات دمای سطح آب اقیانوس آرام استوایی و به دنبال آن تغییر در الگوهای گردش جو ایجاد می‌شود و می‌تواند بر الگوهای بارش در مناطق مختلف جهان اثرگذار باشد.

 

وی افزود: در شرایط ال‌نینو، به‌ویژه زمانی که این پدیده با شدت بیشتری شکل می‌گیرد، تغییرات در جریان‌های جوی و مسیر انتقال رطوبت می‌تواند شرایط بارشی متفاوتی را برای کشور و استان خوزستان ایجاد کند؛ بررسی مدل‌های هواشناسی نشان می‌دهد که در ماه‌های پیش‌رو احتمال افزایش بارش در بخش‌هایی از کشور و خوزستان وجود دارد و این شرایط می‌تواند احتمال وقوع بارش‌های سنگین و رخدادهای همرفتی را افزایش دهد.

 

مدیرکل هواشناسی خوزستان با اشاره به وضعیت کنونی شاخص‌های ال‌نینو ادامه داد: شرایط فعلی این پدیده از نظر شدت قابل توجه است و بررسی شاخص‌ها و خروجی مدل‌های پیش‌بینی نشان می‌دهد که باید نسبت به ماه‌های آینده با حساسیت بیشتری برنامه‌ریزی کرد. البته پیش‌بینی هواشناسی به معنای قطعی بودن وقوع یک رخداد مشخص نیست، اما اطلاعات علمی و مدل‌های موجود باید مبنای افزایش سطح آمادگی دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.

 

سبزه‌زاری با بیان اینکه تغییرات بارشی می‌تواند در قالب بارش‌های گسترده یا رخدادهای شدید و کوتاه‌مدت خود را نشان دهد، گفت: یکی از موضوعات مهم در این شرایط، احتمال شکل‌گیری بارش‌های همرفتی شدید است؛ رخدادهایی که ممکن است در مدت کوتاهی حجم قابل توجهی از بارش را در یک منطقه ایجاد کنند و در صورت همزمانی بارش در بالادست و پایین‌دست، پیامدهای آن می‌تواند جدی‌تر باشد.

 

وی تأکید کرد: با توجه به سناریوهای پیش‌بینی‌شده، ضروری است دستگاه‌های مرتبط از جمله مجموعه‌های امدادی، اجرایی و مدیریت بحران، آمادگی خود را برای ماه‌های پیش‌رو افزایش دهند و تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز برای مواجهه با شرایط احتمالی را در وضعیت مناسب قرار دهند.

 

شریفی: در پاییز تمرکز اصلی باید بر سیلاب‌های ناگهانی و آبگرفتگی‌های شهری باشد

 

در ادامه این مانور، مهندس شریفی، مدیر دفتر برنامه‌ریزی امور سدهای سازمان آب و برق خوزستان، با ارائه گزارشی از وضعیت مخازن و حوضه‌های آبریز استان، به تشریح انواع سیلاب‌های محتمل در خوزستان پرداخت و اظهار کرد: در استان با چند نوع سیلاب مواجه هستیم که از جمله آنها می‌توان به سیلاب ناشی از سرریز مخازن، سیلاب‌های ناگهانی و آبگرفتگی‌های شهری اشاره کرد و هر کدام نیازمند نوع متفاوتی از آمادگی و مدیریت هستند.

 

وی افزود: با توجه به وضعیت فعلی مخازن و وجود ظرفیت خالی مناسب در سدهای استان، در شرایط کنونی نگرانی اصلی از بابت سرریز مخازن و ایجاد سیلاب ناشی از رهاسازی آب نیست و در فصل پاییز، تمرکز اصلی باید بر سیلاب‌های ناگهانی، حوضه‌های میانی و آبگرفتگی‌های شهری باشد.

 

مدیر دفتر برنامه‌ریزی امور سدهای سازمان آب و برق خوزستان ادامه داد: برخی حوضه‌ها و مسیرهای استان به دلیل ویژگی‌های توپوگرافی و سرعت شکل‌گیری روان‌آب، در زمان بارش‌های شدید می‌توانند در مدت کوتاهی با افزایش قابل توجه جریان آب مواجه شوند و از این رو، شناخت مسیرهای پرخطر و پیش‌بینی تمهیدات لازم برای آنها اهمیت زیادی دارد.

 

شریفی با اشاره به برخی نقاط مستعد سیلاب در استان گفت: در پایین‌دست حوضه دز، افزایش سریع دبی رودخانه در مدت کوتاه می‌تواند شرایط خاصی ایجاد کند؛ همچنین در مسیرهای منتهی به شوشتر و برخی رودخانه‌های فصلی، امکان افزایش ناگهانی جریان وجود دارد و لازم است این مسیرها در برنامه آمادگی دستگاه‌های مسئول مورد توجه قرار گیرند.

 

وی همچنین به شرایط برخی حوضه‌های رامهرمز و رامشیر اشاره کرد و افزود: در این مناطق نیز باید مسیرهای عبور سیلاب، روستاهای واقع در پایین‌دست و زیرساخت‌های مرتبط با کنترل سیلاب مورد توجه قرار گیرند؛ در برخی نقاط شهرستان بهبهان و مسیرهای ارتباطی نیز امکان قطع راه‌ها در اثر عبور سیلاب وجود دارد و لازم است برای مدیریت تردد و ایمن‌سازی مسیرها از پیش برنامه‌ریزی شود.

 

شریفی با تأکید بر اینکه نباید صرف احتمال افزایش بارش، تصمیم‌های شتاب‌زده درباره مدیریت مخازن اتخاذ شود، گفت: مدیریت منابع آب باید بر اساس داده‌های واقعی، پیش‌بینی‌های به‌روز و شرایط حوضه‌های آبریز انجام شود و در کنار آن، آمادگی برای مواجهه با سیلاب‌های ناگهانی و محلی نیز باید تقویت شود.

 

وی یکی از حوضه‌های مهم در برنامه‌ریزی را حوضه دز دانست و افزود: ویژگی این حوضه و سرعت واکنش آن به بارش و روان‌آب، ضرورت توجه ویژه به شرایط بالادست و پایین‌دست را نشان می‌دهد و لازم است در سناریوهای آمادگی، وضعیت این مناطق با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.

 

عبداللهی: آمادگی باید پیش از وقوع بحران شکل بگیرد

 

عبداللهی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان، نیز در این مانور با اشاره به نقش جمعیت هلال‌احمر در چرخه مدیریت بحران اظهار کرد: جمعیت هلال‌احمر یکی از مهم‌ترین بازوهای عملیاتی مدیریت بحران در استان است و نیروهای این جمعیت در بسیاری از حوادث به صورت شبانه‌روزی در کنار مردم حضور دارند؛ بنابراین آمادگی این مجموعه برای شرایط احتمالی پیش‌رو اهمیت ویژه‌ای دارد.

 

وی با اشاره به گزارش ارائه‌شده از سوی هواشناسی درباره وضعیت ال‌نینو افزود: اطلاعات و پیش‌بینی‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که امسال باید شرایط را جدی‌تر دنبال کنیم. قرار نیست با طرح احتمال بارش‌های بیشتر، نگرانی عمومی ایجاد شود، اما دستگاه‌های مسئول باید از هم‌اکنون خود را برای سناریوهای احتمالی آماده کنند تا در صورت وقوع حادثه، زمان و ظرفیت بیشتری برای واکنش مؤثر در اختیار داشته باشند.

 

مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان ادامه داد: از ماه‌های گذشته، موضوع احتمال شکل‌گیری شرایط ال‌نینو و آثار احتمالی آن در استان مورد بررسی قرار گرفته و پس از تأیید و تقویت این پیش‌بینی‌ها، جلسات و هماهنگی‌های مختلفی با دستگاه‌های اجرایی، فرمانداران و شهرداری‌ها انجام شده است تا نقاط آسیب‌پذیر استان شناسایی و برای کاهش خطرات احتمالی اقدام شود.

 

عبداللهی گفت: یکی از موضوعات مورد توجه، بررسی وضعیت سیل‌بندها، مسیر رودخانه‌ها، آبراهه‌ها و نقاطی است که به دلیل خشکسالی سال‌های گذشته ممکن است در آنها ساخت‌وساز، کشاورزی یا سایر فعالیت‌ها به حریم و مسیر طبیعی عبور آب نزدیک شده باشد. در همین راستا، ۱۰۲ نقطه اولویت‌دار سیل‌بندی در ۱۰ شهرستان شناسایی شده و برای انجام اقدامات لازم، هماهنگی با پیمانکاران و مجموعه‌های اجرایی صورت گرفته است.

 

وی افزود: در کنار این اقدامات، موضوع بازگشایی مسیرهای عبور آب، بررسی دهانه پل‌ها، رفع موانع احتمالی و آماده‌سازی تأسیسات مرتبط با دفع آب‌های سطحی نیز در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گرفته است. همچنین ایستگاه‌های پمپاژ و تجهیزات مرتبط در برخی مناطق مورد بررسی و تعمیر و آماده‌سازی قرار گرفته‌اند.

 

مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان با تأکید بر اینکه مدیریت بحران نباید تنها به زمان وقوع حادثه محدود شود، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین اصول مدیریت بحران، توجه به مرحله پیشگیری و آمادگی است؛ اگر پیش از وقوع حادثه نقاط آسیب‌پذیر شناسایی، تجهیزات آماده و وظایف دستگاه‌ها مشخص شده باشد، هنگام وقوع بحران می‌توان با سرعت و هماهنگی بیشتری وارد عمل شد.

 

تأکید بر آمادگی متناسب با خطر هر شهرستان

 

عبداللهی همچنین بر ضرورت توجه شعب هلال‌احمر به ویژگی‌های جغرافیایی و خطرات اختصاصی هر شهرستان تأکید کرد و گفت: همه مناطق استان شرایط یکسانی ندارند؛ در مناطق شمالی و کوهستانی ممکن است سیلاب‌های ناگهانی و کوتاه‌مدت شکل بگیرد، در حالی که در مناطق جنوبی، آبگرفتگی و طغیان آبراهه‌ها می‌تواند با سرعت کمتر اما با ماندگاری بیشتر همراه باشد. بنابراین برنامه آمادگی نیز باید متناسب با نوع خطر هر منطقه تنظیم شود.

 

وی آموزش جوامع محلی را یکی دیگر از محورهای مهم آمادگی دانست و افزود: آموزش باید از نقاط پرخطر و گروه‌های در معرض آسیب آغاز شود و صرفاً به آموزش‌های عمومی و یکسان در سراسر استان محدود نشود. روستاها، محله‌ها و نقاطی که در ارزیابی‌های خطر به‌عنوان مناطق آسیب‌پذیر شناسایی شده‌اند، باید در اولویت برنامه‌های آموزشی قرار گیرند.

 

عبداللهی ادامه داد: تجربه حوادث گذشته نشان داده است که در برخی موارد، ناآگاهی مردم از خطر عبور آب از روی جاده‌ها یا رودخانه‌ها می‌تواند پیامدهای سنگینی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، آموزش و اطلاع‌رسانی هدفمند در کنار آمادگی عملیاتی باید جدی گرفته شود.

 

وی همچنین آماده‌سازی محل‌های اسکان اضطراری را مورد تأکید قرار داد و گفت: در جریان حوادث اخیر، ظرفیت‌های موجود برای اسکان اضطراری شناسایی و اطلاعات مربوط به امکاناتی مانند آب، برق، سرمایش و گرمایش و ارتباطات بررسی شد. این ظرفیت‌ها باید در سناریوهای احتمالی سیلاب نیز مورد توجه قرار گیرد و همزمان لازم است محدودیت استفاده از برخی مراکز مانند مدارس نیز در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شود.

 

مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان با تأکید بر اهمیت آمادگی تیم‌های واکنش سریع، انبارهای امدادی و تجهیزات جمعیت هلال‌احمر افزود: آمادگی تنها به داشتن تجهیزات محدود نمی‌شود؛ تجهیزات باید در نقاط مناسب و متناسب با سطح خطر توزیع شوند، تیم‌های عملیاتی به صورت مستمر تمرین کنند و هماهنگی میان شعب و دستگاه‌های محلی پیش از وقوع حادثه شکل گرفته باشد.

 

ارزیابی آمادگی شعب هلال‌احمر در مانور دورمیزی

 

در بخش دیگری از مانور دورمیزی، روسای شعب جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان با توجه به شرایط و مخاطرات شهرستان‌های خود، وضعیت نیروی انسانی، تیم‌های عملیاتی، تجهیزات، انبارهای امدادی و ظرفیت پشتیبانی را مورد بررسی قرار دادند و درباره نحوه مواجهه با سناریوهای احتمالی سیلاب، نقاط آسیب‌پذیر و الزامات هماهنگی با دستگاه‌های محلی بحث و تبادل نظر کردند.

 

همچنین معاونین جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان، هر یک در حوزه مسئولیت خود، آخرین وضعیت آمادگی مجموعه را تشریح کردند و موضوعاتی از جمله پشتیبانی و توزیع تجهیزات، آمادگی تیم‌های عملیاتی، آموزش و توانمندسازی نیروها، هماهنگی میان شعب و استفاده از ظرفیت‌های موجود در زمان وقوع حادثه مورد توجه قرار گرفت.

 

این مانور با هدف تبدیل هشدارهای هواشناسی و ارزیابی‌های تخصصی دستگاه‌های مسئول به برنامه عملیاتی، شناسایی نقاط ضعف پیش از وقوع حادثه و افزایش آمادگی جمعیت هلال‌احمر استان خوزستان برای مواجهه با سناریوهای احتمالی بارش سنگین، سیلاب ناگهانی و آبگرفتگی برگزار شد.